ΜΙΛΤΟΣ ΠΑΣΧΑΛΙΔΗΣ

Μίλτος
Πασχαλίδης

Ήμουν από τους τύπους που τους έλεγες ονόματα όπως «Μάλαμας», «Ιωαννίδης», «Πασχαλίδης» και έβγαζαν τη γλώσσα. Τα mp3 του κινητού μου περιελάμβαναν Killers, Linkin Park, Starsailor και Radiohead. Παγκοσμιοποίηση; Πείτε το όπως εσείς θέλετε. Και κάθομαι ένα πρωί, στο αμάξι, με το φραπέ στο χέρι και το ραδιόφωνο να μου μιλά… Μου φωνάζει. «Μην ψάχνεις λόγια να το πεις, δεν θέλει η αγάπη γλωσσοδέτες, μήτε μαέστρους και συνθέτες. Μια ματιά μονάχα αρκεί… Μια ματιά.» Του φθινοπώρου τα φιλιά.

Του φθινοπώρου τα φιλιά λοιπόν… Φωνή ζεστή, στίχοι που φέρνουν εκείνο το ανεθαμετισμένο ρίγος, εκείνο που σε κάνει να νιώθεις πως το ‘γραψε για σένα, για δυο στιγμές της καθημερινότητάς σου. Εκείνο το ρίγος που σε κάνει να περιμένεις το ρεφραίν ή την παραγωγό, για να σου πει τον τίτλο, τον δημιουργό, τον καλλιτέχνη. Όχι μόνο μου είπε όσα ήθελα να ξέρω, αλλά συνεχίζει το μουσικό της πρόγραμμα με ένα παραμύθι, ένα «Παραμύθι με λυπημένο τέλος».
Επέστρεψα αργά το απόγευμα και χτύπησα το όνομά του στο Ίντερνετ. Το επόμενο πρωί, απολάμβανα την δισκογραφία του Μιλτιάδη Πασχαλίδη. Να ‘ναι καλά το Rapidshare. Ευλογημένο.
Και πως τυχαίνουν οι συγκυρίες… Θα ‘ταν στο Όρος που αποφασίσαμε τη δημιουργία των «Y questions». Ναι, ναι… Με Μιχάλη, Μπάμπη, Βαγγέλη. Το concept; Σύντομες ερωτήσεις, σύντομες απαντήσεις με ανθρώπους που δεν θα πάψουν σύντομα να μας απασχολούν. Θα τις απολαμβάνετε σε κάθε τεύχος του Y magazine από εδώ και στο εξής. Ψάχνοντας τα lyrics του Μίλτου, πέφτω στην επίσημη ιστιοσελίδα. Βλέπω το contact να μου χαμογελά. Του ζητώ συνέντευξη. Νιώθω βέβαιος πως το τεύχος του Γενάρη θα έχει στα «Περιεχόμενα» τη συνέντευξή του. Σοκαρισμένος, βλέπω την απάντηση του Μίλτου το ίδιο απόγευμα. «Αυτό είναι το προσωπικό μου mail. Στείλε ερωτήσεις και στίχους, όποτε θέλεις. Καλησπέρα, Μίλτος!» Του στέλνω τις Y questions και περιμένω την απάντησή του. Εξαιρετικά σοκαρισμένος, βλέπω τις απαντήσεις του, το ίδιο βράδυ στο inbox του gmail μου. Τον ευχαριστώ και σας γράφω στο Word όσα μου έστειλε.

1. Σε μια δημοπρασία προσωπικοτήτων, ποιο γνώρισμα του χαρακτήρα σας θα «χτυπούσατε» πιο ακριβά;
Δεν θα συμμετείχα σε παρόμοια δημοπρασία.

2. Αν σας έδιναν το κλειδί της ευτυχίας θα το αποδεχόσασταν ή θα προτιμούσατε την αέναη αναζήτησή της;
Την αναζήτηση, αν και το σκέφτηκα λιγάκι πριν απαντησω...

3. Ποιο είναι το μεγαλύτερο ψέμα που έχετε πει στον εαυτό σας;
Το μεγαλύτερο ψέμα που έχω πει στον εαυτό μου; Πως «όλα θα πάνε καλά»…

4. Έχετε νιώσει ποτέ ότι χάσατε τον έλεγχο;
Αν έχω χάσει τον έλεγχο; Επανειλημμένα…

5. Πώς αντιδράτε όταν ερωτεύεστε;
Αντιδρώ σαν τον Γκούφη. Ναι, τον εκείνο τον κρεμανταλά, φίλο του Μίκυ. Τον απρόσεκτο. Τον ατσούμπαλο. Τον γκαφατζή.

6. Τι θα θέλατε να πουλάτε σε μια φανταστική αγορά;
Τι πιο όμορφο από το να πουλώ όνειρα;

7. Ποιο είναι το πιο μακρινό σας «ταξίδι»;
Το πιο μακρινό μου ταξίδι; Ένα φανταστικό, πίσω στην παιδική μου ηλικία. Στις παιδικές μου αναμνήσεις…

8. Τι θα θέλατε να φωνάξετε δυνατά από την ταράτσα του σπιτιού σας;
Θα γέμιζα τα πνευμόνια μου αέρα και θα φώναζα με όλη μου τη δύναμη: Έλεοοοοοοοοοοοοοοοοος!

9. Ποιο είναι το κρυφό απωθημένο της ζωής σας;
Τι σας κάνει να πιστεύετε πως θα σας το φανερώσω;

10. Τι θα σας έφτιαχνε τη μέρα, αύριο το πρωί;
Ότι μου την έφτιαξε και χτες. Το χαμόγελό της.

10+1. Ποια η «κατάσταση» της μουσικής στην σημερινή Ελλάδα;
Η κατάσταση της μουσικής, σήμερα, στη χώρα μας… Λέει ένας στίχος του Δημήτρη Αποστολάκη:
«Θεέ μου πόσο παράξενοι είναι οι δικοί μας τόποι
θλιμμένα τα τραγούδια μας και γελαστοί ανθρώποι»…

Ο βάρδος «εκτέλεσε» τις ερωτήσεις μας και μας έδωσε μια γεύση από τον εσωτερικό του κόσμο. Τα mp3 του κινητού μου περιλαμβάνουν Killers, Linkin Park, Starsailor, Radiohead και Miltos Pasxalidis. Παγκοσμιοποίηση με ελληνικές παρεμβολές.

Y.

Ολόκληρο το άρθρο

ΤΟ ΡΑΔΙΟ ΑΡΒΥΛΑ ΣΤΟ Y MAGAZINE

Ράδιο Αρβύλα...

Γιούχου!

Κείμενο, συνεντεύξεις
Κωνσταντίνος Πανάτσας, Μιχάλης Γουδής
Φωτογραφίες
Νίκος Καρδαράς


Αφού συνήλθαμε από τα γέλια γιατί «η Αρβύλα κάνει κοιλιακούς», περάσαμε στην απομαγνητοφώνηση. Πέσαμε από τις καρέκλες του γραφείου για δεύτερη φορά… Το Υ θα προσπαθήσει να σας μεταφέρει νοητά στο πιο ανατρεπτικό στούντιο, με τους Έλληνες αδελφούς Ντάλτον να σας προσφέρουν την γελοιότητα, που συχνά μασκαρεύεται σε «επικαιρότητα», της χώρας μας στο απογευματινό σας πιάτο. Ό Πέτρος ο Γιόχαν, o Φραντς και ο… Σκύλος τους, άφησαν στην άκρη το σφυρί και το δρεπάνι και αποφάσισαν να εισβάλλουν στον κόσμο μας από τις οθόνες μας. Ράδιο Αρβύλα, καθημερινά στις έξι παρά τέταρτο.


Αντώνης Κανάκης

Λέγε ρε τρελέ…

Γιατί επέστρεψες στην τηλεόραση;
Ειλικρινά δεν γνωρίζω. Με προβληματίζει και μένα αυτό… Δεν ξέρω, αλήθεια. Ίσως γιατί μας το επέτρεψαν οι συγκυρίες να επιστρέψουμε στην τηλεόραση. Ένα αληθινό talk show, ελεύθερο, το τονίζω, για να μπορούμε να λέμε ακριβώς ότι σκεφτόμαστε, και καθώς το θεωρώ σπάνιο, το θεώρησα ως ένα καλό κίνητρο. Ήθελα να επιστρέψω στη ζωντανή τηλεόραση και την επικοινωνία με τον κόσμο.

Αυτό ξεπερνάει την κούρασή σου;
Τουλάχιστον εγώ είμαι σε φάση, αυτοκινήτου που έχει πρόβλημα. Αν το αφήσεις στο ρελαντί, θα σου σβήσει. Πρέπει να διατηρηθώ στις 7.000 στροφές γιατί θα πέσω κάτω… Είμαι στην τσίτα συνεχώς.

Μπορούμε να περιμένουμε και κάτι ακόμα;
Τι άλλο ρε να κάνω; Για την ώρα, μετά από ραδιόφωνο και «Ράδιο Αρβύλα» δεν με ενδιαφέρει τίποτα άλλο. Έχω στο μυαλό μου κάτι μουσικό, αλλά αυτό δεν έχει σημασία… ακόμα.

Μπορούμε να περιμένουμε κάτι αλά «Κομφούζιο» με ζωντανό κοινό στην «Αρβύλα»;
Σίγουρα θα προσκαλέσουμε μπάντες για να παίξουν ζωντανά μουσική στο πλατό. Το κοινό δεν είναι στόχος μας, αλλά εάν αποφασίσουν να έρχονται και γνωρίζουμε πως σε κάποια εκπομπή έχουμε λόγο να καλέσουμε ανθρώπους, που δεν θα χειροκροτάνε απλώς, θα το κάνουμε.

Σήμερα στην τηλεόραση, υπάρχει η «τάση της σάτιρας». Μήπως αυτό σημαίνει την ολοκληρωτική απαξίωση της πολιτικής;
Ίσως να έχει απαξιωθεί η ίδια η σάτιρα. Παίζει και αυτό.

Μήπως το πας για πολιτικός τελικά;
Όχι, όχι…

Σίγουρος;
Αυτή τη στιγμή η απάντησή μου είναι όχι. Εάν μετά από δέκα χρόνια ξυπνήσω και έχω αυτή τη διάθεση…

Δέκα χρόνια ή λιγότερα;
Δεν ξέρω, αυτή τη στιγμή δεν σκέφτομαι κάτι τέτοιο.

Ο Σωτήρης Καλυβάτσης γιατί δεν είναι στην παρέα;
Είναι κάτι που αποφεύγω να συζητήσω, γιατί είναι κάτι που αφορά τα «του οίκου μας». Πάντως, δεν συνέβη τίποτα το τραγικό.

Σε απασχολούν οι αρνητικές κριτικές των «τηλεκριτικών»;
Εννοείται πως όχι. Ειλικρινά στην περίπτωση του «Ράδιο Αρβύλα» αυτά τα πράγματα, ούτε καν θέλω να τα διαβάσω. Το μόνο που έχω να πω, είναι πως υπάρχει ένα κομμάτι του συστήματος που ποτέ δεν μας αποδέχτηκε. Αυτή είναι η μεγαλύτερη απόδειξη πως κάνουμε κάτι το σωστό… Αν μας αποδεχτούν και αυτοί, τότε κάτι πάει στραβά, δεν είμαστε αυτοί που πρέπει. Εντυπωσιακό είναι, σε πόσο εκ διαμέτρου αντίθετο κλίμα, σε σχέση με την αγάπη του κόσμου, «κινείται» αυτό το κομμάτι των ανθρώπων. Αυτό που ανέφερες με προβληματίζει. Το σύστημα λειτουργεί τόσο χυδαία, τόσο βρώμικα, και παράλληλα, τόσο απογοητευτικά, λειτουργεί ως ένα θέμα «εσωτερικής κατανάλωσης», που εμένα, προσωπικά, δεν με ενδιαφέρει. Ο κόσμος αγαπάει και εκτιμάει πράγματα που αξίζουν, όσο και αν τα χτυπούν. Σας ευχαριστώ.


Γιάννης Σερβετάς, Στάθης Παναγιωτόπουλος

Θέλουμε να μας πείτε δύο λόγια για την εκπομπή…
Γιάννης: Δύο λόγια…
Στάθης: Θα συμφωνήσω με τον προλαλήσαντα

Γιατί ξεκινήσατε αυτήν την τηλεοπτική εκπομπή;
Γιάννης: Είχα ένα κενό το απόγευμα, γι’ αυτό… και τώρα που έχω και το Σάββατο, θα ανοίξω κι ένα περίπτερο! Τι γιατί, ρε; Γιατί αυτή είναι η φυσική μας θέση. Γιατί έχουμε πράγματα μέσα μας και θέλαμε να δουλέψουμε φυσιολογικά. Τουλάχιστον, για μένα αυτό ήταν το κίνητρο. Ίσως η λέξη «βαρέθηκα» να είναι πολύ βαριά για την τηλεόραση, αλλά δεν άκουγα ανθρώπους να μιλάνε σαν εμένα και ήθελα να μιλήσω εγώ.
Στάθης: Εμένα μου άρεσε το γεγονός ότι επρόκειτο για ζωντανή εκπομπή. Μου άρεσε πάρα πολύ… και ήθελα να δουλέψω με τα παιδιά. Είναι ένας βασικός λόγος! Φίλοι, φίλοι, αλλά δεν είχαμε δουλέψει ποτέ μαζί και ήθελα και πολύ μ’ άρεσε και εκ του αποτελέσματος πολύ ωραία, πολύ καλή χημεία.

Και πώς σας βγήκε στην πράξη η συνεργασία;
Γιάννης: Κοίτα, αν εξαιρέσεις την πρώτη, δεύτερη εβδομάδα που το ψιλοψάχναμε, μια χαρά. Δουλεύουμε ευχάριστα, κανονικά. Από το πρώτο δευτερόλεπτο περνούσαμε καλά, απλώς όσο χαλαρώνουμε εμείς, νομίζω πως γίνεται και καλύτερο.

Είναι εξαίρεση η δική σας παρέα στη σημερινή τηλεόραση του επαγγελματισμού;
Στάθης: Όχι, μωρέ, μη νομίζεις, όλοι φίλοι είναι αγαπημένοι μεταξύ τους, δε μαχαιρώνονται… Το εισπράττει το κοινό και τέτοια… Δεν ξέρω, δεν μπορώ να μιλήσω για άλλους.

Εσείς δεν είστε φίλοι, δηλαδή;
Στάθης: Άντε καλέ…
Γιάννης: Τι με νοιάζουν αυτοί; Εγώ για τον Γιάννη τον Σερβετά δουλεύω και όλοι οι άλλοι… Κοίτα, να σοβαρευτούμε λίγο. Αυτή είναι μία σημαντική αλήθεια, διότι όντως είμαστε φίλοι, δεν είμαστε μια παρέα που ξεκίνησε χτες, είμαστε μια «δομημένη» παρέα και «δουλευτήκαμε» σε διάφορους συνδυασμούς μεταξύ μας. Και είδαμε πως αυτή η φιλία και το ότι περνάμε καλά, βγαίνει και στο μικρόφωνο και αφού βγαίνει στο μικρόφωνο, γιατί να μη βγαίνει και στην κάμερα; Αλλά δεν είναι αυτός ο αυτοσκοπός. Ο αυτοσκοπός είναι να περάσουμε καλά κάθε μέρα, αλήθεια! Γιατί είναι ιδιαίτερα κουραστικό. Είμαι πολλές ώρες στον αέρα και εκτίθεμαι κάνοντάς το με ιδιαίτερη χαρά. Μου θυμίζει τα νιάτα μου, τη ζωντανή τηλεόραση που είπε και ο Στάθης. Όταν ξεκίνησα, έτσι ήμουν, επτά ώρες ραδιόφωνο και μία ώρα τηλεόραση. Οπότε, το χαίρομαι, ξανααισθάνομαι νέος, γίνομαι νέος.


Αυτό το concept της εκπομπής είναι ουσιαστικά μία ραδιοφωνική εκπομπή στην τηλεόραση;
Γιάννης: Δεν μπορούμε να την κάνουμε, γιατί η τηλεόραση είναι σκληρό πράγμα, δεν μπορεί να γίνει ποτέ ραδιόφωνο. Είναι πολύ μεγάλο λάθος. Δεν ξέρω ακριβώς…

Ντρέπεστε στο live;
Γιάννης: Την πρώτη μέρα ντρεπόμουν, τη δεύτερη λίγο λιγότερο και πάει λέγοντας. Γουστάρω πάρα πολύ το σκηνικό που έχει γεννηθεί εδώ μέσα, μου αρέσει τόσο πολύ αυτός ο χώρος… Το βλέπεις και λες «τώρα θα βγει ο Λάρυ Κινγκ με τον πρόεδρο της Αμερικής» και βγαίνουν τέσσερα κοπρόσκυλα και λένε τη δική τους αλήθεια. Εμένα αυτό μου αρέσει.
Στάθης: Κοπρόσκυλα, σωστά το έθεσε. Και λένε την αλήθεια τους. Αυτή είναι η αλήθεια μας!
Γιάννης: Ούτε κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας ούτε προσπαθούμε να ωραιοποιήσουμε την κατάσταση. Σήμερα το είδατε κι εσείς… Ένα σκούντημα στην πλάτη που λέμε στη λαϊκή, μας δίνει μία άγρια χαρά! Είναι σαν να σου λέει κάποιος «Πες τα, βρε παιδάκι μου!». Δεν είμαστε τόσο κρυόκωλοι, πιστεύω…

Το γεγονός ότι στην τηλεόραση υπάρχει πολύ έντονη σάτιρα, δηλαδή ότι όλοι βγαίνουν και σατιρίζουν την πολιτική κυρίως, τι σημαίνει; Ότι έχει απαξιωθεί πλήρως η πολιτική ή ότι έχει απαξιωθεί πλήρως η σάτιρα, όπως υποστήριξε ο Αντώνης;
Γιάννης: Ούτε το ένα ούτε το άλλο. Κάποτε είχα πάει στην Αίγυπτο και παρατηρούσα μια στρουθοκάμηλο. Εγώ ήμουν ο πλούσιος τουρίστας. Ο ξεναγός ήταν ένας φτωχός Αιγύπτιος. Η στρουθοκάμηλος κάτω απ’ τον ποπό της είχε ένα τεράστιο αυγό. Κι εγώ ρώτησα: «Από πού βγήκε αυτό το αβγό;» Και ο ξεναγός μου απάντησε: «Ξέρεις, όπως οι κότες έτσι και αυτές…» Έπαθα πλάκα! Την ίδια στιγμή δύο δάχτυλα έδειχναν το αυγό, του ξεναγού, του φτωχού Αιγύπτιου και το δικό μου, του πλούσιου τουρίστα. Ο ξεναγός έβλεπε το αβγό και σκεφτόταν «Πω πω, ομελέτα!» την ίδια στιγμή που εγώ έλεγα «Πω πω κώλος!»… Δεν ξέρω, αν απαντάει στην ερώτηση, αλλά είναι λίγο σαν το αβγό. Ο καθένας έχει τη δική του οπτική στην έκβαση των πραγμάτων.
Στάθης: Εγώ το μόνο που μπορώ να προσθέσω, είναι ότι για να υπάρχει τόση σάτιρα σημαίνει πως υπάρχει ανάγκη για τόση σάτιρα. Για να υπάρχει και να τη βλέπει ο κόσμος μάλλον χρειάζεται.

Και είναι καλό αυτό;
Στάθης: Φυσικά είναι καλό! Σκέψου να υπήρχε μόνο πολιτική και να μην μιλούσε κανείς. Θα κάτι από… χούντα.
Γιάννης: Δεν είμαι σίγουρος, αλλά μάλλον δεν έχει άδικο…


Χρήστος Κιούσης

Ποιες ανάγκες σε οδήγησαν στο να κάνεις εκπομπή; Για να βγαίνεις στον αέρα υπάρχουν πράγματα που θέλεις να εκφράσεις.
Άλλη ερώτηση.

Ποιες ανάγκες σε οδήγησαν στο να κάνεις εκπομπή; Για να βγαίνεις στον αέρα υπάρχουν πράγματα που θέλεις να εκφράσεις.
Ήταν απαίτηση των τηλεθεατών. Δεν ικανοποιώ εξ ολοκλήρου δική μου ανάγκη. Ήθελα να εκφράσω τις απόψεις μου, και γι’ αυτό επέλεξα να βγω στην οθόνη.

Μπορείτε να εκφράσετε λοιπόν ελεύθερα τις απόψεις σας; Σας δίνει την επιθυμητή δόση ελευθερίας η τηλεόραση;
Ίσως το μοναδικό πράγμα που κάνουμε στην εκπομπή είναι αυτό ακριβώς, να εκφράζουμε την άποψή μας.

Η άποψη σας προσφέρει κάτι στην τηλεόραση;
Προτιμώ να εκφράζω την άποψή μου στην τηλεόραση, παρά να ασχολούμαι με τις ζωές των άλλων. Μακάρι να μπορούσαν όλο και περισσότεροι να εκφράζουν την προσωπική τους γνώμη… Είναι αναγκαίο να εκφράζουν οι πολίτες όσα νιώθουν.

Θα μπορούσες να μου πεις γιατί υπάρχει τόση ανάγκη για σάτιρα, ειδικά στην Ελλάδα;
Το περιβάλλον γύρω μας είναι άξιο σάτιρας. Ούτως ή άλλως… Με ανησυχεί μόνο το γεγονός πως η κοινωνία γύρω μας, «αυτοσατιρίζεται» τόσο πολύ που ίσως να αποτελούμε πλεόνασμα. Εκφράζουμε όμως τη φωνή του μέσου πολίτη και θέλουμε αυτή η φωνή να ακούγεται καθαρά. Είναι αυτό που κάποτε ονομάζαμε «κοινή λογική» και πλέον έχει εκλείψει…

Τα αυτιά που πρέπει να ακούσουν την σάτιρα, την ακούν;
Οποιαδήποτε αυτιά που ακούν την σάτιρα, είναι κάτι χρήσιμο. Τα αυτιά που πρέπει να την ακούσουν, δεν ξέρω αν το κάνουν…

Μήπως έχουμε φτάσει σε σημείο όμως που η κατάσταση απλώς «δεν σώζεται»;
Εάν δεν σώζεται, δεν πρέπει να κλείσουμε το μαγαζί που ονομάζεται «ελληνική τηλεόραση», αλλά αυτό με το όνομα «Ελλάδα» και μετά να φουντάρουμε. Δεν είσαι λίγο απαισιόδοξος για νέος;

Είναι γοητευτικότερο το ραδιόφωνο από την τηλεόραση;
Είναι σαφώς πιο ελεύθερο. Πράγμα που το κάνει πιο γοητευτικό.

Θα ήθελες να φέρεις περισσότερο ραδιόφωνο στην τηλεόραση; Υπάρχει τρόπος να γίνει αυτό;
Θα ήθελα να έρθει η «ραδιοφωνική διάθεση» στην τηλεόραση. Και νομίζω πως είναι κάτι εφικτό, κάτι που είναι στο χέρι μας.

Οι «αριθμοί» μετράνε;
Παντού μετράνε οι αριθμοί…

Και πόσο επηρεάζουν αυτό που κάνεις ζωντανά οι αριθμοί;
Στην ουσία δεν το επηρεάζουν. Αλλοιώνουν τις διαθέσεις μας.

Δεν νομίζεις να υπάρξει ένα πρωί που θα ξυπνήσεις και θα πεις «πέσαμε, πρέπει να κάνω κάτι διαφορετικό»;
Όταν ξυπνάω το πρωί, πηγαίνω τα τρία μου παιδιά σχολείο, πρέπει να πάω για δουλειά αμέσως, και έτσι δεν μου μένει χρόνος για τέτοιες σκέψεις…

Καθόλου ελεύθερος χρόνος;
Πως, υπάρχει. Έχω να κάνω σίγουρα καλύτερα πράγματα, καλύτερα από το να σκέφτομαι αριθμούς…

Είμαστε κομπλέ Χρήστο…

Y.

Ολόκληρο το άρθρο

Ο ΛΑΥΡΕΝΤΗΣ ΜΑΧΑΙΡΙΤΣΑΣ ΣΤΟ Y...

Λαυρέντης Μαχαιρίτσας

Ήρωας δίχως καρμπόν
Κείμενο, συνέντευξη Κωνσταντίνος Πανάτσας Φωτογραφίες Νίκος Καρδαράς

Τον γνώρισα στη Σαλονίκη. Τον «έτρεχα» αλαφιασμένος σε εκπομπή του Antenna. Η συζήτηση στο αυτοκίνητο, καθώς κοίταζε τα περίχωρα της πόλης, με το παράθυρο ορθάνοιχτο, ήταν κάτι το… διαφορετικό. Δύο φεγγάρια αργότερα, μας αφήνει με το στόμα ανοιχτό κάτω από τον ουρανό του Θεάτρου της Γης και τραγουδάμε μελωδίες και στίχους, ιδρωμένοι, κάτω από τ’ αστέρια. Και αναρωτιέμαι, «πώς να την κοιμηθείς αυτή τη νύχτα;»…

Ο Σουλτάνος της ελληνικής ροκ σκηνής είναι προσιτός, ανθρώπινος και… καταπληκτική παρέα. Είχε ξεσηκώσει την Πτολεμαϊδα στα τέλη του Μάη. Ένας ακόμη σταθμός στο πρόγραμμα συναυλιών του. Πήγαμε για ποτά εκείνο το βράδυ… Λάθος. Διορθώνω. Πήγαμε για ποτά εκείνο το βράδυ αφότου ο Λαυρέντης αρνήθηκε την παρουσία του στους νομαρχαίους και τους αφεντάδες της περιοχής. Λίγο το Johnny, λίγο η δροσιά της Βόρειας Μακεδονίας, λίγο η αναγνωρισιμότητα και ο Σταρόβας, μας προσέφεραν μια βραδιά με πολλά κιλά γέλιο.
Ένα ζευγάρι μεγάλων συναυλιών στην πρωτέυουσα, Λυκαβηττός… Το διάλειμμα μικρό, το τηλέφωνο χτυπά και ο Λαυρέντης στην άλλη πλευρά της γραμμής δηλώνει έτοιμος να μου εξηγήσει πως «χρειάζεται ένα θαύμα εδώ»…

Λαυρέντη, είσαι έτοιμος; Ξεκινάμε.
Όποτε θέλεις φίλε μου.

Θα κάνουμε κάτι περίεργο. Θέλω να μιλησουμε για πολιτική. Τι λες για όσους μα κυβερνούν σήμερα;
Πίστεψέ με, δεν έχω καμία εμπιστοσύνη σε κανέναν τους. Πως το λένε, δεν γουστάρω κανέναν από δαύτους, εδώ και καιρό. Με έχουν κουράσει. Να θυμάσαι πως σε όλους τους χώρους υπάρχουν κλέφτες και μη. Έτσι και στην πολιτική. Υπάρχουν καραγκιόζηδες και ενδιαφέροντες άνθρωποι. Ωστόσο, είναι γεγονός, το ότι αυτοί που μας κυβερνούν τη συγκεκριμένη στιγμή, είναι ανίκανοι. Δεν είναι κράτος αυτό…
Η νοοτροπία «κόψτε του το κεφάλι» είναι τόσο λάθος. Δεν αφήνει περιθώρια… Μα αυτή είναι η λογική. Να έχουνε τον μέσο πολίτη έχουνε στην τσίτα.

Και οι νέες είσοδοι στην πολιτική;
Δεν πιστεύω σε καινούριες φάτσες… Όποιος «μπαίνει» γίνεται ένα από τα ίδια. Μην πιστεύεις σε κανέναν. Δεν θυμάσαι κάποτε που λέγαμε πως ο Καραμανλής είχε εμφανιστεί ως οδοστρωτήρας στην πολιτική και θα τα ισοπεδώσει όλα; Δες τώρα την κατάσταση. Όπως πάντα, μια από τα ίδια…

Να μιλήσουμε για παιδεία;
Και τι ακριβώς να πούμε; Όλα κινούνται μέσα στα πλαίσια της ανικανότητας… Κοίτα, 40 τόσα χρόνια που με θυμάμαι να παρατηρώ την παιδεία, άλλαζαν κάτι, κάθε χρόνο. Μια ζωή. Εξετάσεις στο γυμνάσιο, εξετάσεις στο λύκειο, 8η τάξη, καταργήθηκαν οι εξετάσεις, ήρθαν οι πανελλαδικές με τη σειρά τους, έβαλαν και πάλι σε εφαρμογή τις εξετάσεις, σε κάθε τάξη… Και το αποτέλεσμα ποιο; Μονίμως… χειρότερα.

Μήπως το ισοπεδώνεις; Λύση βλέπεις;
Το ’60 πεινούσαν. Είχαν τουλάχιστον εξ’ αρχής μία δικαιολογία. Τώρα όχι πια, δεν πεινάνε. Αλλά τα πράγματα παρέμειναν ίδια. Ακριβώς τα ίδια. Χάλι μαύρο. Η αιτιολόγηση είναι ιδιαίτερα απλή. Οι χοντροκεφαλοκαρχαρίες και πάλι ζητούν να οικονομήσουν. Από τον καθένα μας. Και φτιάξαν, επιπλέον, μία κάστα γύρω τους που κοιτά να οικονομήσει από το καθετί…

Θέλω και τη γνώμη σου για τα ιδιωτικά. Οι πολιτικοί τα επέτρεψαν.
Λοιπόν, προσωπικά πιστεύω πως θα ήταν καλά θα να υπήρχαν 10 άξια ιδιωτικά πανεπιστήμια γύρω μας, μέσα στην Ελλάδα. Αλλά υπάρχουν άλλα προβλήματα. Το όλο οικοδόμημα που ονομάζουμε «παιδεία» είναι σαθρό. Το πρόβλημα είναι και παραμένει συνολικό. Το ιδιωτικό πως μπορεί να την γλιτώσει;
Έχω φτάσει στο σημείο να πιστεύω πως στηνΕλλάδα, και καλοί να είναι, θα χαθούν. Η μοίρα τους είναι καθορισμένη. Και όλα αυτά γιατί; Γιατί ορισμένοι καρεκλοκένταυροι κάθονται και πίνουν στην πλάτη των άλλων…

Μένουμε μόνοι μας στην παρακμή;
Όχι, μιλάμε για ένα απολύτως παγκόσμιο φαινόμενο. Ήμουν πρόσφατα στο Παρίσι για δουλειά. Κυκλοφόρησα στους δρόμους του. Αρχικά, το αίσθημα της μαγείας που εκπέμπει η πόλη. Αλλά, παρατηρώντας καλύτερα, για πρώτη μου φορά, είδα άνθρωπους που θα έλεγες καλοντυμένους, ή φυσιολογικούς, να ψάχνουν στα σκουπίδια. Ήταν πάνω από έναν κάδο και αναζητούσαν κάτι που μπορεί να έχει αξία. Θρεπτική, μεταπώλησης… Και δεν ήταν 10. Ήταν 100! Όταν αυτοί γίνουν 1.100, θα βγούνε με κονσερβοκούτια στους δρόμους για να τους κυνηγάνε… Όλους που τους πίνουν το αίμα. Και το ίδιο θα συμβεί και στην Ελλάδα.

Θα φτάσουμε σύντομα σε αυτό το σημείο;
Την Ελλάδα, ευτυχώς τη σώζει ο θεσμός της οικογένειας. Είναι αυτή που μας διατηρεί σε κατάσταση επιβίωσης. Το «χωριό» ταϊζει την οικογένεια ακόμα. Το κοτόπουλο και οι ελιές… Το κοτόπουλο που θα φέρει η γιαγιά και θα μας κρατήσει μια βδομάδα και οι ελιές που φύτεψε ο παππούς πριν από χρόνια στο κτήμα. Όλα τα υπόλοιπα είναι περιττά. Το πετρέλαιο, βγάλτε το και φάτε το μαλάκες… Έχουμε κρεμαστεί πάνω τους. Η κοινωνία πρέπει να κινείται και η δική μας σταμάτησε προ πολλού. Σχιζοφρένεια. Μια κοινωνία τρελών γίναμε…


Ταράζεσαι. Να ασχοληθουμε και λίγο με τη μουσική;
Ότι θέλεις φίλε μου…

Πως κρίνεις την μουσική «κατάσταση» της σύγχρονης Ελλάδας;
Είναι απλό. Εδώ και καιρό νόμιζα πως φτάσαμε στον πάτο αλλά το βαρέλι της Ελλάδας είναι άπατο… Το καθεστώς μας, η νοοτροπία μας είναι ότι χειρότερο πλέον.

Τόσο μπουζούκι και «σκυλιά»;
Το μπουζούκι είναι καλό. Ας βγαίνανε δέκα «Ζαμπέτες»… Πριν λίγες μέρες βρέθηκα σε κάποιες εκδηλώσεις. Τιμούσαν τον Αντώνη Καλογιάννη. Ήταν εκεί ο Φίλιππας, ο Φίλιππος Νικολάου. Τραγουδιστής της πίστας τότε… Έκανε λεφτά σε παραλίες και μπαράκια. Ποτέ του δεν το έκρυψε και πάντοτε το παραδεχόταν. Αλλά τραγουδιστής με ήθος. Ξέρεις τι είπε; «Προσπάθησα να χαλάσω τον Καλογιάννη». Τον πήρε μαζί του για να τραγουδά και αυτός, αναγνωρίσιμος τότε. Σε παραλίες και μπαράκια. Και όμως ο Καλογιάννης δεν έγινε ένας από αυτούς. Δεν τον «τράβηξαν» τα χρήματα και η δόξα. Σήμερα, όλα είναι «μπάτε σκύλοι αλέστε»…

Συσσωρευμένη παρακμή.
Όλα είναι ένα πακέτο. Η τέχνη, η πολιτική, ο πολιτισμός. Όλες οι έννοιες. Και συνδυάζονται. Να θυμάσαι πως όλα είναι πακέτο. Όταν κάτι πηγαίνει προς τα κάτω, τραβά και τα υπόλοιπα.

Τι πρέπει να αλλάξει λοιπόν; Μέλλον βλέπεις;
Το χειρότερο είναι πως ενώ μιλάμε για παρακμή, νομίζουμε, υποσυνείδητα, πως όλα είναι καλά. Πως δεν υπάρχουν προβλήματα άξια δράσης. Όταν φτάσουμε στον πραγματικό πάτο τελικώς, ίσως…
Ίσως αντιδράσουμε ενστικτωδώς. Όλα τα «μεγάλα» πράγματα, τότε συμβαίνουν. Τη στιγμή που πρέπει «να σώσουμε ο,τιδήποτε, αν σώζεται»…

Λαυρέντη, είμαι καλυμμένος.
Χάρηκα που τα είπαμε. «Φίλησε μου τα παιδιά»…

Ολόκληρο το άρθρο

H VICTORIA HISLOP ΣΤΟ YMAGBLOG

Victoria Hislop
Η γη των χανσενικών

Κείμενο, συνέντευξη
Κωνσταντίνος Πανάτσας

Μόλις είχε φτάσει στην Θεσσαλονίκη. Γοητευτική, μπριόζα, ένα ζωντανό μείγμα αγγλικού τακτ και μεσογειακού ταμπεραμέντου. Το χαμόγελο, αναπόσπαστο από τα χείλη της. Συναντήσαμε τη Victoria Hislop η οποία μας έμαθε αγγλιστί την ιστορία της Σπιναλόγκας, του μαρτυρικού νησιού της εξορίας των λεπρών…

Οι Άγγλοι συνωστίζονται σωρηδόν κάθε καλοκαίρι στην Μύκονο. Η Victoria Hislop επισκέφτηκε την Κρήτη ως ενδιάμεσο σταθμό με τελικό προορισμό τη Σπιναλόγκα. Ασυνήθιστο. Στο παρελθόν λειτουργούσε λεπροκομείο στο μικρό νησί δίνοντάς του άμεσα, μιαν εικόνα φρίκης, ένα “δυσάρεστο” αέρα. Η συγγραφέας ένιωσε κάτι το περίεργο, αλλά συνάμα οικείο, γνώριμο. Η Κρήτη την φιλοξένησε 30 φορές. Τα σπαστά ελληνικά προσαρτήθηκαν βαθμιαία στο λεξιλόγιο της.
Έμαθε την ιστορία του νησιού. Οι κάτοικοι καλλιεργούσαν τη γη, υπήρχε υποτυπώδες εμπόριο, ένα καφενείο λειτουργούσε δίπλα στο κουρείο του νησιού. Το νησί, ιστορικά, απέκτησε γεννήτρια και ηλεκτροδοτήθηκε προτού πάρει ρεύμα η απέναντι παραλία. Η ερωτική ιστορία ανάμεσα στον γιατρό και την ασθενή εξελίχθηκε σχεδόν φυσικά. Και ο γιατρός βρήκε τον τρόπο να θεραπεύσει το χτικιό. Απολαύστε τη συνέντευξη της γυναίκας που διηγήθηκε την απομόνωση και τις οικογενειακές προκαταλήψεις με τα πιο γλυκά χρώματα, αυτά των γερανιών στη Σπιναλόγκα.

Μόλις λίγες ώρες στη Θεσσαλονίκη. Ποια η άποψή σας για την πόλη;
Μόλις έφτασα στη Θεσσαλονίκη και διστάζω να εκφράσω την άποψή μου για την πόλη. Ωστόσο, ήδη την βρίσκω φανταστική. Θα μείνω μόλις 2 μέρες. Μετά θα ταξιδέψω μία μέρα και στην Αθήνα. Δύο μέρες Θεσσαλονίκη, μία στην Αθήνα. Νομίζω πως είναι η σωστή ισορροπία!

Μας καλοπιάνετε ήδη… Ας περάσουμε στα “του βιβλίου”. Ο κύριος χαρακτήρας, η Αλέξις, επιθυμεί να μάθει τόσα πολλά πράγματα για το παρελθόν, για τους γονείς της. Θέλατε ποτέ εσείς, προσωπικά, να μάθετε κάτι τόσο πολύ για την ζωή σας;
Ακριβώς πριν γράψω το βιβλίο, έμαθα σημαντικά πράγματα που σχετίζονται με την οικογένειά μου. Ο μοναδικός χαρακτήρας που ίσως είναι σε κάποιον βαθμό βιογραφικός είναι η Sophia η οποία μοιάζει απίστευτα με την μητέρα μου. Είναι άκρως ενδιαφέρον που ξεκίνησες την συνέντευξη με αυτή την ερώτηση, και είναι κάτι που δεν με έχουν ρωτήσει ποτέ στο παρελθόν. Η μητέρα μου αποτυπώνεται στο χαρτί με τα γνωρίσματα αυτού του χαρακτήρα καθώς υπήρξε άνθρωπος λίγο μυστικοπαθής, κλειστός, που κρατούσε πράγματα για τον εαυτό του. Η γενιά μου, πόσο μάλλον η δική σου, είναι περισσότερο “ανοιχτή”, μοιραζόμαστε συναισθήματα, μιλάμε περισσότερο για τους προβληματισμούς μας. Ήταν η άποψη μιας περιόδου όπου δεν έπρεπε να μιλάς, δεν έπρεπε να δείχνεις συναισθήματα, δεν έπρεπε να εκτίθεσαι τόσο πολύ. Χαρακτηριστικά μιας βικτοριανής εποχής που έμειναν ζωντανά στο χρόνο. Αποκύημα του προηγούμενου αιώνα στην Βρετανία. Στα 30 μου λοιπόν, ανακάλυψα εντελώς τυχαία πως η μητέρα μου είχε μια κόρη η οποία πέθανε 2 χρόνια πριν ακριβώς γεννηθώ…

Πως νιώσατε;
Ήταν ένα τεράστιο σοκ για μένα. Έμεινα έκπληκτη. Δεν είχα ιδέα. Έμαθα εντελώς τυχαία, στα 30 μου χρόνια, πως είχα μια αδερφή που έχασε τη ζωή της 32 χρόνια πριν! Όλες οι φωτογραφίες, καθετί που είχε σχέση με αυτήν είχε απλώς εξαφανιστεί.

Και πως αντιδράσατε τελικώς;
Δεν ήξερα πώς να αντιδράσω. Απλά με τον καιρό κατάλαβα για ποιον λόγο έκρυψε αυτή την αλήθεια η μητέρα μου. Μέσα μου, κατάφερα να εξηγήσω γιατί αντέδρασε έτσι και έμαθα περισσότερα για την ίδια, για την πίεση που άντεξε και έγινε αυτό που έγινε στην πορεία. Πραγματικά η ερώτηση ήταν πολύ ενδιαφέρουσα γιατί μου δόθηκε η ευκαιρία να εξηγήσω που ριζώνουν οι απόψεις μου για τα οικογενειακά μυστικά στα οποία στηρίχθηκε η κεντρική ιδέα μου για το βιβλίο. Τα οικογενειακά μυστικά, και για ποιόν λόγο οι άνθρωποι αναγκάζονται ή προτιμούν να τα κρατούν μέσα τους. Επηρεάστηκα τρομακτικά από αυτό το γεγονός που μου συνέβη. Και ο χαρακτήρας στο τέλος του βιβλίου αναρωτιέται γιατί δεν του αποκαλύφθηκε το πώς υπήρχε λέπρα στην οικογένεια και προτίμησαν να του το κρύψουν.

Η μητέρα σας πως αντέδρασε απέναντί σας;
Μου εξήγησε απλώς πως αυτός ήταν ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι της δικής της γενιάς, της δικής της φιλοσοφίας αντιμετώπιζαν τις τραγωδίες που τους αφορούσαν. Έχουμε μια αγγλική έκφραση που ταιριάζει απόλυτα σε αυτή την περίπτωση. “Είχα ένα σκελετό στο βάθος της ντουλάπας μου”… Κάτι κρυφό που σε αφορά άμεσα, βρίσκεται τόσο κοντά σου και προτιμάς να το αγνοείς τηρώντας μια στάση αδιαφορίας, μια μάσκα που σε εμποδίζει να αντιδράσεις.

Το “Νησί” κυριάρχησε στη βρετανική λίστα των Best Sellers για περισσότερες από 24 εβδομάδες, ενώ στην Ελλάδα παραμένει ακόμα ανάμεσα στις κορυφαίες επιλογές, ξεπερνώντας πλέον τις 30 εβδομάδες. Οι πωλήσεις πλησίασαν τα 850.000 αντίγραφα. Νιώθετε έκπληκτη για αυτή την “απόδοση”;
Απλώς ήταν κάτι το μη αναμενόμενο. Δεν το περίμενα. Δεν μπορούσα να το προβλέψω.

Δεν νιώσατε από την αρχή πως ήταν μια δυνατή ιστορία που μπορούσε με τη σωστή ώθηση να κάνει… πάταγο;
Πάντα ένιωθα πως ήταν μια καλή ιστορία. Όταν όμως την έγραφα, δεν είχα το μυαλό μου στο πως θα πάνε οι πωλήσεις της. Είχα άλλα να σκεφτώ! Την Μαρία, τον γιατρό, την αρρώστια και την θεραπεία της. Δεν είχα χρόνο να σκεφτώ την μετέπειτα πορεία. Όταν προσπάθησα να πλησιάσω εκδότες, κανείς δεν ήθελε να το εκδώσει…

Κανείς;
Κανείς. Οι 6 μεγαλύτεροι εκδότες της Βρετανίας το απέρριψαν αμέσως. Το θέμα του ήταν η λέπρα, κάτι όχι και τόσο εμπορικό! Είναι από τις περιπτώσεις που δεν μπορείς να πεις “μ’ αρέσει, θα το εκδώσω αυτή τη στιγμή”. Η ιδέα δεν είχε εμφανιστεί ποτέ ξανά. Και οι απαντήσεις κυμαίνονταν στο “καλή και δυνατή ιστορία αλλά δεν με ενδιαφέρει”. Τελικά, μου προκάλεσε ιδιαίτερη έκπληξη που άρεσε σε τόσους πολλούς ανθρώπους.

Η λέπρα πλέον ανήκει στις θεραπεύσιμες ασθένειες. Ωστόσο, ορισμένες ασθένειες συνεχίζουν να ωθούν κάποιους στο περιθώριο. Πως εξηγείτε αυτή τη διαρκή τάση για απομόνωση μιας συγκεκριμένης ομάδας ανθρώπων;
Είναι η ανθρώπινη φύση. Είναι ο φόβος που “απομακρύνει” ορισμένες ομάδες ανθρώπων και τις ωθεί στο περιθώριο.

Η φύση της αρρώστιας;
Και βέβαια πρέπει να συνυπολογίζεται. Έτσι αντιμετωπίζονταν αρχικά και οι λεπροί. Κατ’ αυτόν τον τρόπο αντέδρασε ο κόσμος όταν πρωτοεμφανίστηκε και το AIDS. Κανείς δεν γνώριζε πως μεταδίδεται. Δεν πλησιάζαμε ο ένας τον άλλο, ήμασταν προσεκτικοί, φοβερές στιγμές! Η λέπρα και το AIDS έχουν πολλές ομοιότητες σε αυτό το επίπεδο. Η άγνοια πάνω στα συγκεκριμένα θέματα τα καθιστούσε άμεσα απειλητικά και οι άνθρωποι εύκολα απομόνωναν ομάδες που θεωρούσαν επιρρεπείς.

Πριν γράψετε το βιβλίο, κάνατε κάποια σχετική έρευνα. Μείνατε έκπληκτη με κάτι που συναντήσατε κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου; Κάτι που να σχετίζεται με την ασθένεια, τους ασθενείς ή τις καταστάσεις που τους αφορούν;
Ναι… Στην πραγματικότητα ότι γνώριζα για την λέπρα ήταν οι αναφορές αυτής της ασθένειας στη Βίβλο. Και αυτό στην Παλαιά Διαθήκη… Υπάρχει ένα ολόκληρο κεφάλαιο για το πώς φροντίζεις ένα λεπρό. Κάτι που είχα ακούσει πιθανότατα στο σχολείο ή την εκκλησία. Όταν έκανα την έρευνά μου, ερχόμουν αντιμέτωπη ξανά και ξανά με τις αναφορές της Βίβλου. Εκεί είχε μείνει η αντιμετώπιση της ασθένειας, χιλιάδες χρόνια μετά την συγγραφή αυτού του χωρίου στις Γραφές. Και αυτές οι αναφορές στη Βίβλο βοηθούν ακόμα στην καταπολέμηση της λέπρας. Στην Ινδία… Έτσι, κατά κάποιον τρόπο δεν σοκαρίστηκα. Νομίζω πως ο κόσμος αντιλαμβάνεται την λέπρα ως την πιο άσχημη και απεχθή ασθένεια.

Στο βιβλίο σας περιγράφετε μέρη και καταστάσεις με απίστευτη ακρίβεια. Τα έχετε επισκεφτεί;
Έχω επισκεφτεί τη Σπιναλόγκα δεκάδες φορές…


Μήπως την Ελούντα απέναντί της;
Όχι. Έμενα στην Πλάκα, ένα μικρό χωριό. Συνήθιζα να παίρνω το πλοίο νωρίς το πρωί που μετέφερε εργάτες. Βρισκόμουν εκεί πριν ξεκινήσουν για το νησάκι τα μεγάλα πλοία από την Ελούντα με τους τουρίστες.

Πως νιώσατε στη Σπιναλόγκα γνωρίζοντας πως αποτελούσε μέρος “εξορίας” για τους λεπρούς;
Από τη μία είναι πολύ καταθλιπτικό. Σου δίνει την αίσθηση, εκ προοιμίου πως είναι θλιβερό. Στην πραγματικότητα, μόλις φτάνεις εκεί, νιώθεις μια παράδοξη αντίφαση μέσα σου. Δεν νιώθεις μόνο οίκτο για όσους έζησαν εκεί. Οι άνθρωποι που επιβίωναν εκεί περνούσαν τη ζωή τους, με δυσάρεστες όμως και χαρούμενες στιγμές. Για αυτές τις όμορφες στιγμές έγραψα και το βιβλίο.

Πόσο δύσκολο ήταν να αποτυπώσεις στο χαρτί τα συναισθήματα που σου προκάλεσε ο χώρος;
Το πίστευα πως ήταν έτσι. Πίστευα σε αυτή τη φανταστική εκδοχή της Σπιναλόγκας. Δεν βρήκα καθόλου δύσκολο το να την περιγράψω. Όπως κατάλαβες, τα ελληνικά μου είναι κάτι περισσότερο από σπαστά και δεν μπορώ να διαβάσω την γλώσσα σας. Αποτέλεσμα; Δεν μπορούσα να μιλήσω με ανθρώπους που ήξεραν καλά την αληθινή ιστορία. Πλέον, μετά τη διαμονή μου εκεί και την έκδοση του βιβλίου μου, έρχονται πολλοί και μου διηγούνται ιστορίες. Υπήρχε δυστυχία εκεί…

Περάσατε το μήνυμά σας;
Ο κόσμος φαίνεται πως επαναλαμβάνει την ίδια συμπεριφορά. Δεν είχα σκοπό να κάνω κήρυγμα. Το βιβλίο μου δεν ήθελα να είναι διδακτικό. Όχι, σε καμία περίπτωση. Ωστόσο οι άνθρωποι γύρω μας αντιδρούν θετικά στο μήνυμα πως “δεν πρέπει να περιθωριοποιούμε κανέναν απολύτως”.

Ολόκληρο το άρθρο